Mohsen Saboorian's List: Aesthetics

• It belongs especially to the Orient

  • چون غیر عقلانی است، شرقی است!
• Thus conceived, the symbol, with its enigmatical and mysterious character, is peculiarly applicable to a whole epoch of history – to Oriental art and its extraordinary creations. It characterises that order of monuments and emblems by which the peoples of the Orient have sought to express their ideas, but have been able to do so only in an equivocal and obscure fashion. Instead of beauty and regularity, these works of art have a bizarre, grandiose, fantastic aspect.
• All mythology is then conceived as essentially symbolical. This would be to say that myths, as creations of the human spirit, however bizarre and grotesque they may appear, contain in themselves a meaning for the reason; general thoughts upon the divine nature — in a word, philosophemes.
• priests and poets
• lived in a state altogether poetic; they expressed their most secret and most profound sentiments, not by abstract formulae, but by the imagination

3 more annotations...

• هگل زيبا؛ تأملي در آراي زيبايي‌شناسانه هگل
• او در مقابل درك غيرتاريخی كلاسيسيسم از هنر، استدلال می­كرد كه هنر در تطور تاريخی خود همواره در پيوند با شيوه زندگانی و فرهنگ دوران مورد نظر بوده و حتی با خصلت ملت­های مختلف مناسبت مستقيم داشته است.

• «من معتقدم عالی­ترين كنش عقل كه دربرگيرنده هرگونه ايده است، يك كنش زيباشناسی است؛ اينكه حقيقت و نيكی تنها در زيبايی، خويشاوندی می­يابند. فيلسوف بايستی همان اندازه شادابی زيباشناسی را دارا باشد كه هنرمند و شاعر. آنان فاقد احساس زيباشناسی‌اند؛ آنها فيلسوفان لفظ‌‌اند. فلسفه روح، فلسفه زيباشناسی است.

   

  بدون احساس زيباشناسی، انسان نمی­تواند نكته‌سنج باشد و حتی در باب تاريخ قادر به استدلال نخواهد بود. با توجه به اين امر آشكار می­شود كه آنها هيچ ايده زيبايي را درنمی­يابند. مگر اين كمبود در چيست؟ آنها همين كه از اعداد و ارقام فرا می‌روند همه چيز را تيره می­بينند.

   

  در اين مناسبت است كه ‌شأن شعر بيشتر می‌شود و سرانجام همانی خواهد شد كه روزگاری بود؛ آموزگار مردمان؛ چه ديگر نه تاريخ در ميان بود و نه فلسفه. هنر شعر، خود بيش از ديگر دانش­ها و هنرها عمر خواهد كرد.

   

  در ضمن می­شنوم كه می­گويند توده مردم بايد دين حسانی داشته باشند. بايد گفت نه‌تنها مردم، بلكه فيلسوفان نيز نيازمند آنند. تك خدايی برای عقل، چند خدايی برای نيروی تخيل و هنر برای دل؛ اين است آنچه بدان نيازمنديم.

   

  حال مي­خواهيم از نظری سخن بگوييم كه فكر می­كنم تاكنون كسی به فكر آن نيفتاده است؛ ما بايد يك اسطوره نو داشته باشيم. اين ميتولوژی بايد در خدمت ايده باشد؛ بايد ميتولوژی عقل باشد.

   

  برای آنكه ايده­ها برای مردم رغبت­انگيز شوند، بايد آنها را زيباشناختی يعنی اسطوره‌ای كنيم. برعكس، تا ميتولوژی عقلانی نشده است، بايد موجب شرمندگی فيلسوفان باشد. بنابراين، سرانجام بايد روشنگری‌شدگان و روشنگری‌نشده­ها دست به دست يكديگر دهند.

   

  اسطوره بايد فلسفی و مردم بايد عقلانی شوند تا فيلسوفان را حس­پذير كنند؛ آ‌نگاه است كه وحدت جاودانی بر ما حكم خواهد كرد. آن وقت ديگر از نگاه تحقيرآميز و از هراس كور در پيش روی فرزانگان و كشيشان نشان نخواهد بود. تنها آن زمان است كه تربيت همسان برای تمام استعدادها در انتظار است؛ هم برای هر فرد و هم برای همگان.

   

  در آن صورت هيچ استعدادی سركوب نخواهد شد و آزادی و برابری بر همه روح­ها حكومت خواهد كرد. يك روح متعالی و آسمانی بايد اين دين را در ميان ما دامن بزند و آن بزرگ­ترين و آخرين دستاورد انسانيت خواهد بود.»(1)
• زيبايی هنری از زيبايی طبيعی والاتر است

  • هگل با اینکه هنرمند نیست، از باب فیلسوف بودن به خود این اجازه را می‌دهد تا برای هنرمندان تعیین تکلیف ارزشی کند.

• «در مورد اين ايراد كه آثار هنری به مهار مفاهيم بررسی نظری درنمی­آيند- زيرا زاييده قوه تخيل بوده و قاعده‌نابردارند، از نهاد (عاطفه) آدمی مايه می­گيرند و پرشماري و دگرگونی­پذيری، آنها را از سنجش دور می­كند- بايد گفت كه اين‌گونه سوءتفاهم­ها هنوز خريدار دارد؛ چون واقعا به نظر می­رسد كه اثر هنری به صورتی جلوه می­كند كه خلاف نص صريح تفكر است و برای آنكه موضوع تفكر شود، گريزی نيست جز آنكه شكل هنری درهم ريخته شود.

   

  اين اعتراض متكی به ديدگاهی است كه به موجب آن هر چيز عينی در زندگی، طبيعت و روح، زمانی می­تواند موضوع درك منطقی شود كه تركيب اصلی خود را از دست بدهد و مثله شود و تفكر نظری به جای آنكه آن را برای ما قابل فهم كند، در واقع لازم است كه آن را از ذهن دور كند.

   

  در نتيجه، اين آدمی كه در اصل برآن بوده تا به دستياری تفكر، پديده­ای زنده را درك كند، عملا خود را از چنين غايتی محروم می­كند»
• 1 - اثر هنری توليد طبيعت نيست؛ فرآورده فعاليت انسانی‌است.
  2 - اثر هنری فی­نفسه برای انسان پرداخته شده است و برداشت از محسوسات و برای احساس آدمی است.
  3 - اثر هنری در خود غايتمند است.
• هگل در اصل، تقليد از طبيعت امر يا ميمسيس را يك «غايت صرفا صوری» برای هنر می‌داند. او معتقد است تقليد به معنای بازی هنری با چيزهای در پيرامون ما و يك رنج بيهوده است.

  • هگل با اینکه هنرمند نیست، از باب فیلسوف بودن به خود این اجازه را می‌دهد تا برای هنرمندان تعیین تکلیف ارزشی کند.
• بنابراين، غايت هنر در آن است كه هرگونه احساس خفته، تمايلات و شور و شوق را بيدار كند، به آنها جان بدمد، نهاد آدمی را سرشار كند و همه‌چيز را برای انسان فرهيخته و رشد كرده، احساس­پذير كند؛ «هنر می­تواند آنچه را عاطفه انسان در درونی­ترين و نهفته‌ترين زوايای روح دارد تجربه كند و بپروراند؛ آنچه را در ژرفا و امكانات متعدد و جنبه­های گوناگون نهاد انسان است به جنبش درآورد و برانگيزاند و آنچه را روح علاوه بر اينها در انديشه و نظر خود اندوخته دارد و والاست، برای احساس و مشاهده قابل تمتع كند».
• گفتيم كه انديشه (ايده) محتوای هنر است و شكل آن، پرداختن (پرورش) حسی و به تصوير درآوردن آن است
• «ما به امر زيبا نام ايده امر زيبا داديم. اين نكته را بايد چنين فهميد كه امر زيبا خود ايده است؛ آن هم ايده به شكل متعين، به مثابه ايدئال. حال بايد گفت ايده در كل چيزی جز مفهوم نيست؛ جز واقعيت مفهوم و وحدت اين دو، چون مفهوم هنوز ايده نيست، ضمن آنكه اغلب ايده و مفهوم را يكی تلقی می­كنند؛ بلكه ايده فقط آن مفهومی است كه در واقعيت خود موجود و با آن در وحدت باشد.»

8 more annotations...

• Kant's Aesthetics and Teleology