Guy Cools's List: Philosophy

• Spinoza hoped for a democratic republic in which untrammeled freedom of  thought—what he called libertas philosophandi—would be preserved for  those gifted and learned enough to make use of it.
• What has gone wrong in both cases is the enforcement of categories that were not  in circulation at the time of the Enlightenment. It is one thing to treat the  notion of radical versus moderate Enlightenment (Israel) or Franco-Kantian  versus anti-Enlightenment traditions (Sternhell) as useful heuristic devices.  But it is another to allow those devices to acquire the tenor of reality, for  then the crucial task becomes to determine in which category the thinkers fit.

• «Het verschil met de liberale levensvorm is dat die tenminste de mogelijkheden  opent voor een alternatieve oriëntering. Die vorm opent een raamwerk dat je niet  dwingt in een heel bepaalde dimensie, die beperkt niet principieel de  mogelijkheden. Wij zijn in de gelegenheid om ons mensbeeld open te houden. Maar  omdat er zoveel opties zijn, wordt geen enkel perspectief meer voor belangrijk  gehouden. De veelheid aan opties leidt tot besluiteloosheid, de besluiteloosheid  tot onverschilligheid en ervaring van zinloosheid. Die toestand kan er  vervolgens toe leiden dat het liberale kader zélf als onbelangrijk wordt  beschouwd. De liberaliteit verwatert tot één van de opties, die je net als alle  andere kunt verwerpen. Wat je direct waarneemt zijn de  verwaarlozingsverschijnselen dóór vrijheid; de verwaarlozing ván de vrijheid is  moeilijker te zien. En dat is het drama van de vrijheid, een drama waarin alle  Europese burgers acteur zijn, terwijl zij het gevoel hebben tot de toeschouwers  te behoren.»
• Plat materialisme en consumentisme zie je in het Westen ook, maar dan na  enige decennia liberalisme en sociaal-democratie.
  «Het verschil met de  liberale levensvorm is dat die tenminste de mogelijkheden opent voor een  alternatieve oriëntering. Die vorm opent een raamwerk dat je niet dwingt in een  heel bepaalde dimensie, die beperkt niet principieel de mogelijkheden. Wij zijn  in de gelegenheid om ons mensbeeld open te houden. Maar omdat er zoveel opties  zijn, wordt geen enkel perspectief meer voor belangrijk gehouden. De veelheid  aan opties leidt tot besluiteloosheid, de besluiteloosheid tot onverschilligheid  en ervaring van zinloosheid. Die toestand kan er vervolgens toe leiden dat het  liberale kader zélf als onbelangrijk wordt beschouwd. De liberaliteit verwatert  tot één van de opties, die je net als alle andere kunt verwerpen. Wat je direct  waarneemt zijn de verwaarlozingsverschijnselen dóór vrijheid; de verwaarlozing  ván de vrijheid is moeilijker te zien. En dat is het drama van de vrijheid, een  drama waarin alle Europese burgers acteur zijn, terwijl zij het gevoel hebben  tot de toeschouwers te behoren.»
• «Het verschil met de liberale levensvorm is dat die tenminste de mogelijkheden  opent voor een alternatieve oriëntering. Die vorm opent een raamwerk dat je niet  dwingt in een heel bepaalde dimensie, die beperkt niet principieel de  mogelijkheden. Wij zijn in de gelegenheid om ons mensbeeld open te houden. Maar  omdat er zoveel opties zijn, wordt geen enkel perspectief meer voor belangrijk  gehouden. De veelheid aan opties leidt tot besluiteloosheid, de besluiteloosheid  tot onverschilligheid en ervaring van zinloosheid. Die toestand kan er  vervolgens toe leiden dat het liberale kader zélf als onbelangrijk wordt  beschouwd. De liberaliteit verwatert tot één van de opties, die je net als alle  andere kunt verwerpen. Wat je direct waarneemt zijn de  verwaarlozingsverschijnselen dóór vrijheid; de verwaarlozing ván de vrijheid is  moeilijker te zien. En dat is het drama van de vrijheid, een drama waarin alle  Europese burgers acteur zijn, terwijl zij het gevoel hebben tot de toeschouwers  te behoren.»
• Ik wil niet dat gezag wordt geprivatiseerd. Het mag niet tot consumptieartikel  worden, zodat bepaalde stadsdelen die het zich financieel kunnen permitteren er  hun eigen privé-politie op na kunnen houden. Dat gebeurt hier en daar al. Dat is  niet de juiste weg. Ik wil een geweldmonopolie van de staat.
• Je moet beslissingen nemen, de rest is huichelarij. Daarvoor moet je je opinies  tot het uiterste doordenken, zelfs tot in de kwade consequenties, zodat je in  staat bent ervoor te zorgen dat je andere overtuigingen niet platweg verwoest.
• Vermijdt vlakke vermaatschappelijking.
• In het denken kun je experimenteren met menselijke mogelijkheden, ook met de  meest kwalijke.
• Het gedachtekwaad wordt pas reëel als dit experimentele voorbehoud wordt  verlaten, als je een definitief oordeel velt over hoe het is en over hoe het  moet zijn.
• Wij leven in een tijd waarin de technologische en economische ontwikkeling zich  wereldwijd voltrekt als een soort blind natuurproces. Het lijkt alsof dat proces  zich boven onze hoofden afspeelt. Maar het is geen natuurramp. Globalisering is  het resultaat van talloze menselijke handelingen
• Echter, inmiddels kunnen we zelfs van 11 september iets leren. Een handvol  vastbesloten subjecten, bewapend met Stanleymessen, is erin geslaagd om een  complexe hoogbeschaafde civilisatie in totale paniek te brengen. Het leert dat  het individuele subject met donderend geraas zijn herintrede op het wereldtoneel  heeft gemaakt.
• Zo moet het dus juist niet, maar het feit ligt er: afzonderlijke individuen of  kleine groepjes hebben blijkbaar de macht om perspectieven te realiseren. Dat  moeten wij beseffen.
• De donkere kant van de sociaal-democratie is dat je na verloop van tijd niet  meer ziet hoe kostbaar ze is. De gewenning aan een risicovrij leven ligt op de  loer.
• Een vrije samenleving is niet hetzelfde als een los verband van atomistische  individuen zonder enige gemeenschapszin. Je moet paradoxaal genoeg civiele  gedragsvormen opstellen om de individuele vrijheid te kunnen blijven garan  deren.
• De beheersing van de eerste natuur — de materiële wereld — heeft zo’n vlucht  genomen dat de beheersing van onze tweede natuur alleen daardoor al voortdurend  op achterstand wordt gezet. Onze tweede natuur is de geest — ons creatieve  zelfbewustzijn en maatschappelijk bewustzijn — waarmee we doelen voor onszelf  móeten stellen, omdat wij dat nu eenmaal kunnen en omdat wij met datzelfde  bewustzijn ook inzien dat de natuur ze ons niet zal aanreiken.
• De ontwikkeling van cultuur en van adequate opleiding en vorming is een zaak die  de markt niet uit zichzelf realiseert.
• Als we de grenzen niet in de politiek trekken, dan trekken personen en staten  hun eigen grenzen en ontstaan er vijandschappen.

14 more annotations...

• “We zijn onszelf gaan bekijken zoals de wetenschap ons ziet: als dingen die  beantwoorden aan mechanische wetten. Voor ons alledaagse leven, onze alledaagse  gevoelens, stemmingen, zienswijzen, hebben we geen taal die in de wetenschap  voor vol wordt aangezien. Wanneer we theoretisch over onszelf en onze wereld  beginnen na te denken, zijn we dan ook altijd dommer dan we eigenlijk zijn. We  zien de werkelijkheid niet op hetzelfde niveau als waarop we haar beleven.”
• Safranski noemt het een obscene ontwikkeling dat mensen zichzelf gaan beschouwen  als functies van een maatschappelijke en psychische machine, waarin het woord  'verantwoordelijkheid' geen plaats meer heeft.
• Met onze technische instelling kunnen we alleen nog maar praten over problemen,  in de veronderstelling dat voor alles een oplossing is.
• We consumeren de beschaving en meestal beseffen we nauwelijks dat we er ook aan  moeten bijdragen.

2 more annotations...

• 'Het ik is iets dat niet zonder kwalijke gevolgen tot ding gemaakt kan worden.
• Die domheid zit bij uitstek in het optimisme over de vermijdbaarheid van het  kwaad
• De rationalisering van zijn tijd, het economische en nuttigheidsdenken, had wat  hem betreft niets meer te maken met het verstand, met de rede. Het was een op  zichzelf staand doel geworden
• Het koketteren met het kwaad is alledaagse werkelijkheid geworden. Het idee van  geweld en bloedige extase is doorgedrongen tot in de massacultuur
• Maar het cultuurrelativisme heeft een modieus soort liberalisme opgeleverd, dat  vooral lafheid is.
• 'Bij de verkiezingen in Saksen Anhalt, onlangs, stemde 13 procent van de kiezers  rechtsradicaal. Men benadert dat fenomeen verkeerd als men zegt dat dat uit  protest is of dat het hier nu eenmaal om een diepgewortelde Duitse traditie  gaat. Want wat er werkelijk aan de hand is, is een opleving van het nihilisme.  En dat komt doordat er een samenleving, met haar eigen beschermingstechnieken en  reproductiemechanisme, is vernietigd zonder dat er iets anders voor in de plaats  is getreden.
• een beschaving moet je verdienen

5 more annotations...